Kaynaklar

e-Ticaret Sözlüğü

E-ticaret dünyasında sık karşılaşılan terimler ve kısa açıklamaları.

A

A/B Testi: Bir sitenin iki farklı sürümünü kullanıcılara rastgele göstererek hangisinin daha iyi sonuç verdiğini ölçen yöntemdir.
Açık Bilgisayar Ağı: Cihazların çeşitli araçlarla birbirine bağlanıp etkileşim kurabildiği, serbest erişimli elektronik ağ türüdür.
Açılır Menü (Drop-Down): Bir öğeye tıklanınca veya üzerine gelinince çok sayıda seçeneği sayfayı terk etmeden gösteren menüdür.
Açılış Sayfası (Landing Page): Kullanıcının reklam, geri bağlantı veya başka bir yolla ilk ulaştığı, genellikle belirli bir eylem için tasarlanmış sayfadır.
Affiliate Marketing: Bir ürünü tanıtıp satışlardan komisyon kazanma modelidir; satış ve teslimatı üretici ya da satıcı yürütür.
Affiliate Network: Üreticiler ile pazarlamacıları bir araya getirerek reklam yayınlanmasını kolaylaştıran platformdur.
Alacak Belgesi: Kartlı işlemlerdeki iptal veya iadenin ardından satıcının alıcıya yaptığı geri ödemeyi kanıtlayan resmi belgedir.
Alan Adı (Domain): Web sitesinin sayısal IP adresini kullanıcıların kolay hatırlayacağı bir isimle temsil eden addır.
Alışveriş Sepeti: Müşterinin ürünleri topladığı, toplam tutarı hesaplayıp tek seferde ödeme sunan sanal alandır.
Alışveriş Sepetini Terk Etme Oranı: Sepete ürün ekleyip satın almadan çıkan kullanıcıların oranıdır.
Anahtar Kelime (Keyword): İçerikleri tanımlayan ve kullanıcıların arama motorunda kullandığı kelime veya kelime gruplarıdır.
Application (Uygulama): Belirli bir işlevi yerine getirmek için geliştirilmiş, telefon, tablet ve bilgisayarlarda çalışabilen yazılımdır.
Arama Motoru (Search Engine): Kullanıcıların aradığı bilgiye ulaşmasını sağlayan, web sitelerini sıralayarak sunan araçtır.
ATM: Kimlik doğrulamasıyla para yatırma, çekme ve hesap izleme gibi bankacılık işlemlerinin yapıldığı otomatik cihazdır.
AVS (Adres Doğrulama Sistemi): Online kart ödemelerinde girilen adresin kartın kayıtlı adresiyle eşleşip eşleşmediğini kontrol eden sistemdir.
Ayıplı Mal: Tanıtıldığı gibi olmayan, beklenen performansı göstermeyen ve tüketiciye bedel iadesi gibi haklar doğuran üründür.
Ayrıntıya Göre Satın Alma Oranı (Buy-to-Detail Rate): Ürün detay sayfasını görüntüleyenlerin ne kadarının sipariş verdiğini gösteren orandır.
Ağ (Network): Cihazları kablolu veya kablosuz olarak birbirine bağlayıp veri ve donanım paylaşımını sağlayan sistemdir.

B

Banka Kartı (Debit Card): Yalnızca banka hesabındaki bakiye kadar harcamaya izin veren karttır.
Banner: Sitenin belirli alanlarına yerleştirilen, çoğunlukla görsel ağırlıklı reklam ve tanıtım öğesidir.
Bant Genişliği (Bandwidth): Bir iletim ortamının birim sürede taşıyabildiği veri kapasitesidir.
Bayilik Sistemi: Bir markanın ürünlerini yetkili bayiler aracılığıyla geniş kitlelere ulaştırdığı iş modelidir.
Bilgi Güvenliği: Bilgilere izinsiz erişimi, değiştirilmesini ya da zarar görmesini önleyen önlemlerin bütünüdür.
Bit: Veri işlemede kullanılan en küçük birimdir ve yalnızca 0 veya 1 değerini alabilir.
Bitcoin: Herhangi bir devlet veya kuruluşa bağlı olmayan, blockchain teknolojisiyle çalışan dijital para birimidir.
Blog: Konu fark etmeksizin içerik yayınlanabilen ve zamanla güçlü bir pazarlama aracına dönüşen internet günlüğüdür.
Bloklama: Bir e-posta hesabına, IP adresine veya siteye erişimi kara liste gibi yöntemlerle engelleme işlemidir.
Bundle Paket: Birbiriyle ilişkili birden fazla ürünün avantajlı fiyatla bir arada satıldığı paket satış yöntemidir.
Byte: Sekiz bitten oluşan ve veri depolamada kullanılan bellek birimidir.
B2B (Business to Business): İşletmelerin birbirine ürün ve hizmet sattığı ticaret modelidir.
B2C (Business to Customer): Firmanın ürünlerini aracısız olarak doğrudan nihai tüketiciye sattığı modeldir.

C

Canlı Destek: Sohbet penceresi üzerinden müşteriye anında yardım sağlayan müşteri hizmeti uygulamasıdır.
Cayma Hakkı: Online alışverişte, yasal süre içinde gerekçe göstermeden ürünü iade edip ödemeyi geri alma hakkıdır.
Click Through Rate (CTR): Reklamın gösterim sayısına kıyasla kaç kez tıklandığını gösteren performans metriğidir.
Cost Per Action (CPA): Belirlenen bir eylem gerçekleştiğinde yayıncıya ödeme yapılan reklam modelidir.
Cost Per Click (CPC): Reklamın her tıklanması karşılığında ücret ödenen reklam modelidir.
Cost Per Lead (CPL): Kullanıcının üyelik, form doldurma veya abonelik gibi bir eylemi tamamlaması karşılığında ödeme yapılan modeldir.
Cost Per Mille (CPM): Reklamın her bin gösterimi için ücret ödenen reklam modelidir.
Cost Per Sale (CPS): Reklam üzerinden bir satış gerçekleştiğinde ödeme yapılan reklam modelidir.
C2C (Customer to Customer): Üreticinin yer almadığı, tüketiciler arasındaki alım satım modelidir.

Ç

Çapraz Satış Stratejisi: Müşterinin aldığı ürüne tamamlayıcı ürünler önererek satışı artırmayı amaçlayan taktiktir.
Çerez (Cookie): Kullanıcıyı tanımak ve siteyi kişiselleştirmek için cihazda tutulan küçük veri dosyasıdır.

D

Davet Sistemi: Mevcut müşterilerin yeni müşteri getirmesi karşılığında ödül kazandığı teşvik yöntemidir.
Desi: En, boy ve yükseklik çarpımının 3000'e bölünmesiyle bulunan ve kargo ücretinde kullanılan hacimsel ağırlık birimidir.
Dijital Pazarlama: Ürün ve hizmetlerin tanıtım ve reklamının dijital kanallar üzerinden yürütüldüğü stratejidir.
Dijital Ticaret: Fiziksel veya dijital ürün ve hizmetlerin elektronik platformlar üzerinden alınıp satılmasıdır.
Dikey E-ticaret: Yalnızca belirli bir kategori veya ürün grubuna odaklanan e-ticaret modelidir.
Distribütör: Üreticiyle son kullanıcı arasında bölgesel dağıtım yapan ve genellikle komisyonla çalışan firmadır.
DNS: Alan adlarını IP adreslerine çevirerek kullanıcıyı doğru web sitesine yönlendiren sistemdir.
Doküman: Yazılı ve görsel bilgi içeren, kağıt veya elektronik ortamda bulunabilen belgedir.
Dosya Transfer Protokolü (FTP): Ağdaki cihazlar arasında dosya paylaşımını sağlayan, kullanıcı adı ve şifre gerektiren protokoldür.
Dönüşüm Hunisi: Kullanıcının bir eylemi gerçekleştirmeden önce geçtiği adımları sayısal verilerle gösteren şemadır.
Dönüşüm Oranı Optimizasyonu (CRO): Sitenin veya uygulamanın dönüşüm oranını artırmak için yapılan test ve iyileştirme çalışmalarıdır.
Dönüşüm Oranı (Conversion Rate): Gelen ziyaretçilerden istenen eylemi gerçekleştirenlerin yüzdesidir.
Dropshipping (Stoksuz E-ticaret): Stok tutulmadan siparişlerin doğrudan tedarikçiye iletildiği ve ürünün tedarikçi tarafından gönderildiği modeldir.

E

EAN (European Article Number): Ürünü ve üreticisini tanımlayan, barkod olarak basılan 12 veya 13 haneli koddur.
Elektronik Kimlik Belgesi (EKB): Web sitesinin kimliğini doğrulayıp bağlantının https ile güvenli hale gelmesini sağlayan dijital sertifikadır.
Elektronik Veri Değişimi (EVD): Kağıt belge ve iş bilgilerinin elektronik ortamda saklanıp paylaşılmasını sağlayan sistemdir.
Elleçleme: Ürünlerin doğru miktar ve koşulda bir noktadan diğerine taşınması ve ayrıştırılması sürecidir.
Entegrasyon: İki platformdaki ürün, stok, faturalandırma ve ödeme gibi verilerin birbirine bağlanmasıdır.
Envanter: İşletmenin varlık, borç, alacak ve satış amaçlı mallarının değer ve miktarını belirleme işleminin sonucudur.
Envanter Döngüsü: Ürünün satın alınmasından satılıp kâr elde edilmesine kadar tekrarlanan stok yönetimi sürecidir.
Erişim: Belirli bir adrese ulaşarak veri görüntüleme, okuma ve yazma işlemlerini yapabilme yeteneğidir.
EVD Servis Sunucusu: EVD işlemleri için gerekli protokolleri sağlayan ve veri transferini yöneten merkezi sunucudur.
E-Arşiv Fatura: Mükellefin kendi arşivinde saklaması gereken ve belirli dönemlerde Gelir İdaresi'ne iletilen elektronik faturadır.
E-Fatura: Kağıt faturayla aynı niteliklere sahip, basılması gerekmeyen dijital fatura türüdür.
E-İhale: Teklif ve açık artırma veya eksiltme süreçlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü ihale modelidir.
E-İhracat: E-ticaret siteleri aracılığıyla yurt dışına ürün satılması işlemidir.
E-İmza: Islak imza yerine kullanılabilen, kimliğe bağlı elektronik veri biçimindeki imzadır.
E-Pazarlama: Elektronik ortamda yürütülen tüm pazarlama faaliyetlerini kapsayan dijital pazarlama yaklaşımıdır.
E-Perakendecilik (E-Retailing): Geleneksel perakende satışın internet üzerinden doğrudan son tüketiciye yapılmasıdır.
E-Posta Açılma Oranı: Gönderilen e-postalardan kaçının açıldığını gösteren, kampanya başarısını ölçen orandır.
E-Posta Okuyucu (Mail Client): E-postaları görüntüleme, yazma ve yönetme imkânı sunan yazılımdır.
E-Posta Pazarlama (E-mail Marketing): Mevcut veya potansiyel müşterilere özel e-postalar göndererek yapılan dijital pazarlamadır.
E-Şirket: Tüm ticari faaliyetlerini elektronik ortamda yürüten ve ilgili mevzuata tabi olan şirkettir.
E-Ticaret (E-commerce): Ürün ve hizmetlerin satış ve pazarlamasının elektronik ortamda yapıldığı ticaret modelidir.

F

Facebook Login: Kullanıcıların Facebook hesaplarıyla üçüncü taraf sitelere hızlıca giriş yapmasını sağlayan sistemdir.
Facebook Store: E-ticaret sitelerinin ürünlerini Facebook üzerinden sergileyip satabildiği sanal mağazadır.
Fatura Adresi: Faturanın gönderileceği adres olup çoğu zaman teslimat adresinden farklı olabilir.
Favicon: Tarayıcı sekmesinde ve yer imlerinde siteyi temsil eden küçük simgedir.
Filtre Bloğu: E-ticaret sitelerinde ürünleri fiyat gibi belirli kriterlere göre daraltmaya yarayan özelliktir.
Fiyat Karşılaştırma Sitesi: Farklı e-ticaret sitelerindeki ürünleri fiyat ve puana göre sıralayıp listeleyen platformdur.
Fulfillment: Siparişin verilmesinden teslimata ve iade süreçlerine kadar uzanan sipariş yönetim sistemidir.

G

Geri Ödeme (Cashback): Yapılan ödemenin bir kısmının veya tamamının ödeme yapan kişiye iade edilmesidir.
Gizlilik (Privacy): Dijital ortamda tarafların verilerinin, işleme dahil olmayan kişi ve kuruluşlardan korunmasıdır.
Google Ads: Metin, görsel ve video reklamlarla ürün ve hizmetleri tanıtmayı sağlayan Google hizmetidir.
Google AdSense: Site sahiplerinin sitelerinde reklam yayınlayarak gelir elde etmesini sağlayan Google hizmetidir.
Google Analytics: Ziyaretçilerin kaynağını, demografisini ve sitedeki davranışlarını analiz eden ücretsiz Google aracıdır.
Google Benim İşletmem (Google My Business): İşletmenin arama ve harita sonuçlarında öne çıkmasını, bilgilerini ve yorumlarını göstermesini sağlayan hizmettir.
Google Remarketing: Siteyi ziyaret etmiş kullanıcılara yeniden reklam göstererek geri dönmelerini teşvik eden yöntemdir.
Google Rich Snippets: Yapılandırılmış veriler sayesinde arama sonuçlarında puan ve fiyat gibi ek bilgilerin görünmesidir.
Google Search Console: Sitenin Google arama performansını izlemeye ve dizine eklenme sorunlarını çözmeye yarayan araçtır.
Google Tag Manager: Web ve uygulamalardaki izleme etiketlerini kod değiştirmeden yönetmeyi sağlayan ücretsiz sistemdir.
Google Webmaster Tools: Bugün Google Search Console adıyla sunulan, site yöneticilerine yönelik eski Google aracıdır.
Görsel Optimizasyonu: Görsellerin boyut, format, dosya adı ve kalite açısından düzenlenerek hızın ve sıralamanın iyileştirilmesidir.
Görüntülenme (Impression): Bir dijital reklamın kullanıcıya gösterilme sayısıdır.
Growth Hacking: Minimum kaynakla hızlı büyüme hedefleyen, kanalları test edip en etkili olanları geliştiren pazarlama stratejisidir.
Güvenlik: Korunması gereken verilere izinsiz erişimin engellenmesi durumudur.
Güvenlik Duvarı (Firewall): Ağ ile bilgisayar arasında güvenilmeyen trafiğin geçişini engelleyen koruma sistemidir.

H

Harekete Geçirici Mesaj (Call to Action – CTA): Kullanıcıyı belirli bir eylemi gerçekleştirmeye yönlendiren buton veya bağlantıdır.
Hemen Çıkma Oranı (Bounce Rate): Yalnızca tek sayfa görüntülenen oturumların toplam oturumlara oranıdır.
HTML: Web sayfalarını oluşturmak için kullanılan, etiketlerle çalışan bir işaretleme dilidir.
HTTP: Sunucu ile tarayıcı arasında veri iletişimini sağlayan, web sayfalarının görüntülenmesini mümkün kılan protokoldür.

I

Imprinter: Kart bilgilerini slip üzerine aktaran, POS öncesi dönemde kullanılan cihazdır.
Issuer Bank: Kredi ve banka kartlarını basıp müşterilerine sunan ve bu kartların işlemlerini yöneten finans kuruluşudur.

İ

İlişkilendirme Modeli (Attribution): Dönüşümü, kullanıcının o eyleme giden tüm adımlarına dağıtarak ölçen yöntemdir.
İndirim Oranı: Normal fiyata göre indirimli fiyatın ne kadar düştüğünü yüzde olarak gösteren orandır.
İndirim / Kupon / Promosyon Kodu: Ödeme aşamasında girilerek fiyat avantajı veya ücretsiz kargo sağlayan özel kodlardır.
İndirme (Download): İnternetteki dijital verilerin cihaza aktarılması işlemidir.
İnternet: Dünya çapındaki bilgisayar ağlarını birbirine bağlayan ve web, e-posta gibi servislerin çalışmasını sağlayan ağdır.
İnternet Servis Sağlayıcısı (İSS): Kullanıcıların internete bağlanabilmesi için sözleşmeli hizmet sunan firmadır.
İrsaliye: Sevk edilen malın niteliklerini, satıcı ve alıcı bilgilerini içeren sevk belgesidir.
İtibar Yönetimi: Kişi, kurum veya markanın kamuoyundaki algısını olumlu yönde şekillendirmeye yönelik süreçtir.

J

Jenerik Anahtar Kelimeler: Genellikle tek kelimeden oluşan, geniş kapsamlı ve kullanıcının tam niyetini belirtmeyen aramalardır.

K

Kanal (Channel): Verinin bir elektronik ortamdan diğerine güvenle iletilmesini sağlayan teknik veya fiziksel yapıdır.
Kapalı Bilgisayar Ağı: Yalnızca belirli ve yetkili kullanıcıların erişebildiği, yüksek güvenlikli özel ağdır.
Kapıda Ödeme: Ürün teslim edilirken bedelin kurye veya kargo personeline ödenmesidir.
Karaliste (Blacklist): Zararlı kaynakları engellemek için oluşturulan site, e-posta veya IP listesidir.
Kargo Takip Sistemi: Kargo takip numarasıyla gönderinin teslimat sürecini adım adım izlemeyi sağlayan sistemdir.
Kart Hamili: Bankadan kart alan ve sözleşme çerçevesinde o kartı kullanma yetkisine sahip kişidir.
Kaynak Kodu (Source Code): Yazılımın makine diline çevrilmeden önce programlama dilinde yazılmış, okunabilir halidir.
Keyword Stuffing: Sıralamayı yükseltmek amacıyla metne aşırı miktarda anahtar kelime yerleştirilmesidir; arama motorları bunu spam sayıp siteye ceza verebilir.
Kimlik Belirleme (Authentication): Sisteme giriş yapan kişinin iddia ettiği kişi olup olmadığının doğrulanmasıdır.
Kısmi Sevkiyat: Siparişteki ürünlerin tek seferde değil, parça parça gönderilmesidir.
Kohort (Cohort) Analizi: Ortak özellik taşıyan kullanıcı gruplarının belirli bir dönemdeki davranışlarını karşılaştıran analiz yöntemidir.
KPI (Key Performance Indicator): Hedeflere ulaşma düzeyini sayısal verilerle ölçen performans göstergesidir.
Kredi Kartı: Bankalar tarafından kredili olarak verilen, harcamaların dönemsel olarak ödendiği ödeme aracıdır.
Kriptoloji: Verilerin şifrelenmesi, iletilmesi ve çözülmesiyle ilgilenen, kriptografi ve kriptoanalizi kapsayan bilim dalıdır.
KVKK: Kişisel verilerin işlenmesi ve korunmasını düzenleyen 6698 sayılı Kanun'un kısaltmasıdır.

L

LAN (Local Area Network): Ofis, okul veya ev gibi sınırlı bir alandaki cihazların birbirine bağlandığı yerel ağdır.
Lazy Load: Görsellerin yalnızca kullanıcı o bölüme geldiğinde yüklendiği, sayfa hızını artıran tekniktir.
Listeleme Sayfası: Belirli ölçütlere göre gruplanmış ürünlerin filtreleme ve sıralama seçenekleriyle gösterildiği sayfadır.

M

Mail Order: POS cihazı olmayan işletmelerin, imzalı bir form üzerinden kredi kartı ödemesi kabul etmesini sağlayan yöntemdir.
Marj: Ürünün maliyeti ile satış fiyatı arasındaki farktır.
Markalı Anahtar Kelimeler: Genel bir kelimenin marka ve ürün adlarıyla birleştirildiği, daha hedefli sonuç getiren arama terimleridir.
Mesafeli Satış Sözleşmesi: Alıcı ile satıcının aynı yerde bulunmadığı satışlarda tarafların hak ve yükümlülüklerini belirleyen sözleşmedir.
Mobil Ödeme: Kart veya nakit kullanmadan, mobil cihaz üzerinden banka hesabı veya mobil cüzdanla yapılan ödemedir.
Mobil Site: Sitenin mobil cihazlarda hızlı ve kullanışlı çalışması için optimize edilmiş sürümüdür.
Mobil Ticaret (M-Commerce): Mobil uygulamalar ve mobil siteler üzerinden yapılan alışveriş ve finansal işlemlerin bütünüdür.
Muhasebe Entegrasyonu: Satış, stok ve cari hareketlerin muhasebe programına otomatik olarak aktarılmasıdır.
Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM): Mevcut müşterileri elde tutmak ve potansiyel müşterileri dönüştürmek için geçmiş davranışlara dayanan stratejidir.
Müşteri Yaşam Boyu Değeri (MYBD): Bir müşterinin işletmede kaldığı süre boyunca sağladığı toplam net kârdır.
MX Kaydı: Bir alan adına gelen e-postaları kabul edecek posta sunucusunu belirten DNS kaydıdır.

N

Nakit Ödeme: Bedelin doğrudan nakit olarak ödendiği yöntemdir; e-ticarette genellikle kapıda ödemede kullanılır.
NFC (Yakın Alan İletişimi): Cihazlar birbirine çok yakın olduğunda kısa mesafeli ve hızlı veri aktarımı sağlayan kablosuz teknolojidir.

O

Olayla Tetiklenen E-Posta: Kullanıcının belirli bir eylemi üzerine otomatik olarak gönderilen e-postadır.
Onay Kurumu (Certifying Authority): Kimlik doğrulama, anahtar yönetimi ve elektronik kimlik oluşturma hizmeti veren sertifika kuruluşudur.
Outsource (Dışarıdan Temin): İşletmenin kendi bünyesindeki bir faaliyeti uzman bir firmadan sağlamasıdır.

S

SEO (Arama Motoru Optimizasyonu): Bir sitenin arama motorlarına uygun hale getirilerek sonuçlarda üst sıralara çıkmasını hedefleyen çalışmalardır.

T

Taşıma Hizmetleri (Nakliye ve Kargo): Eşyanın bir yerden başka bir yere taşınmasıdır; büyük eşyalar nakliyeyle, küçük ürünler kargoyla gönderilir.